Od 1 do 10
| ŻEŃSKIE |
# |
MĘSKIE |
| אחת |
achAt |
1 |
אחד |
echAd |
| שתיים / שתי |
sztAjim / sztej |
2 |
שניים / שני |
sznAjim / sznej |
| שלוש |
szalOsz (szlosz) |
3 |
שלושה (שלושת) |
szloszA (szlOszet) |
| ארבע |
Arba, arbA |
4 |
ארבעה (ארבעת) |
arba'A (arbA'at) |
| חמש |
chamEsz |
5 |
חמישה (חמשת) |
chamiszA (chamEszet) |
| שש |
szesz |
6 |
שישה (ששת) |
sziszA (szEszet) |
| שבע |
szEwa |
7 |
שבעה (שבעת) |
sziw'A (sziw'At) |
| שמונה |
szmOne, szmonE |
8 |
שמונה (שמונת) |
szmonA (szmonAt) |
| תשע |
tEsza, tEjsza |
9 |
תשעה (תשעת) |
tisz'A (tisz'At) |
| עשר |
Eser |
10 |
עשרה (עשרת) |
asarA (asEret) |
| * w nawiasach podano formy be-nismAch (patrz niżej, pkt. 5). |
1. Do ogólnego liczenia (bez wymieniania liczonych rzeczowników) zawsze używa się form żeńskich: achAt, sztAjim, szalOsz, Arba, chamEsz, szesz, szEwa, szmOne... itd.
2. Podobnie jak w języku polskim, liczebnik stawia się przed rzeczownikiem. Wyjątkiem jest liczebnik 1. Przyklady:
-
שלושה ילדים קטנים
(szloszA jeladIm ktanIm) = trzech małych chłopców
-
עשר ילדות קטנות
(Eser jeladOt ktanOt) = dziesięć małych dziewczynek
-
ילד אחד קטן
(jEled echAd katAn) = jeden mały chłopiec
-
ילדה אחת קטנה
(jaldA achAt ktanA) = jedna mała dziewczynka
3.
Formy „wolnostojące” liczebnika 2 (sztAjim, sznAjim) nie łączą się z rzeczownikami. Używa się form skróconych:
-
שתי בחורות
(sztej bachurOt) = dwie dziewczyny
-
שני חברים
(sznej chawerIm) = dwaj przyjaciele
4.
W przypadku liczebników 1–10 należy starannie trzymać się zasady zgodności rodzaju rzeczownika i liczebnika.
Oczywiście o rodzaju liczebnika zawsze decyduje prawdziwy rodzaj rzeczownika, a nie jego końcówka, a więc:
-
שלושה ילדים
(szloszA jeladIm) = trzech chłopców
-
שלוש ילדות
(szalOsz jeladOt) = trzy dziewczynki
-
שני עולמות
(sznej olamOt) (r.m.) = dwa światy
-
שתי ביצים
(sztej bejcIm) (r.ż.) = dwa jajka
5.
Męskie liczebniki 3–10 oraz żeński liczebnik 3 przybierają nieco inną formę (w tabeli podawaną w nawiasie), gdy łączą się z rzeczownikiem określonym. Przypomina to tworzenie stanu zależnego rzeczownika (status constructus). Po hebrajsku taka zmodyfikowana forma liczebnika nazywa się szem ha-mispAr be-nismAch. Przykładowo:
-
זהבה ושלושת הדובים
(zehAwa u-szlOszet ha-dubIm) = Złotowłosa i Trzy Misie
-
חמשת החושים
(chamEszet ha-chuszIm) = pięć zmysłów
-
מלחמת ששת הימים
(milchEmet szEszet ha-jamIm) = Wojna Sześciodniowa
-
שלגיה ושבעת הגמדים
(szilgijA u-sziw'At ha-gamadIm) = Królewna Śnieżka i Siedmiu Krasnoludków
-
תשעת כוכבי הלכת
(tisz'At kochwEj ha-lEchet) = dziewięć planet [układu słonecznego]
-
עשרת הדיברות
(asEret ha-dibrOt) = Dziesięć Przykazań
6.
Żeby było dziwniej, w przypadku liczebników 3, 5, 6 i 10 z rzeczownikiem określonym, w mowie potocznej często błędnie używa się męskich form be-nismAch nawet dla rodzaju żeńskiego! Np.
-
שלושת המורות (szlOszet ha-morot) = trzy [określone] nauczycielki - (zamiast poprawnego: szlosz ha-morOt)
-
שלושת הדתות (szlOszet ha-datOt) = trzy religie [monoteistyczne] - (zamiast poprawnego: szlosz ha-datOt)
7. Liczebnik 1 w połączeniu z rzeczownikiem określonym zachowuje się jak przymiotnik,
czyli również otrzymuje przedrostek -ה. Np:
-
הילד האחד (ha-jEled ha-echAd) = the one boy
-
הבחורה האחת (ha-bachurA ha-achAt) = the one girl
Jednak w praktyce takie połączenie liczebnika 1 z rzeczownikiem określonym nie jest zbyt częste.
Sensownym przykładem może być takie zdanie:
-
היא היתה הילדה האחת והיחידה שאי-פעם אהבתי
hi hajta ha-jalda ha-achat we-ha-jechida sze-ej-pa’am ahawti
Ona była tą jedną jedyną dziewczyną, jaką kiedykolwiek kochałem.
Od 11 do 19
| ŻEŃSKIE |
# |
MĘSKIE |
| אחת-עשרה |
achAt esrE |
11 |
אחד-עשר |
achAd asAr |
| שתים-עשרה |
sztEm esrE |
12 |
שנים-עשר |
sznEm asAr |
| שלוש-עשרה |
szlOsz esrE |
13 |
שלושה-עשר |
szloszA asAr |
| ארבע-עשרה |
arbA esrE |
14 |
ארבעה-עשר |
arba'A asAr |
| חמש-עשרה |
chamEsz esrE |
15 |
חמישה-עשר |
chamiszA asAr |
| שש-עשרה |
szEsz esrE |
16 |
שישה-עשר |
sziszA asAr |
| שבע-עשרה |
szwA esrE |
17 |
שבעה-עשר |
sziw'A asAr |
| שמונה-עשרה |
szmonE esrE |
18 |
שמונה-עשר |
szmonA asAr |
| תשע-עשרה |
tszA esrE |
19 |
תשעה-עשר |
tisz'A asAr |
8. W mowie potocznej żeńskie formy liczebników 11-19 używane są zarówno z rzeczownikami żeńskimi jak i męskimi, np.:
-
ארבע-עשרה ילדות (arbA esrE jeladOt) = czternaście dziewczynek
-
ארבע-עשרה ילדים (arbA esrE jeladIm) = czternastu chłopców
Jednak w języku pisanym oraz w mowie starannej trzeba, oczywiście, użyć formy męskiej, np.:
-
ארבעה-עשר ילדים (arba’A asAr jeladIm) = czternastu chłopców
9.
Proszę zwrócić uwagę na wymowę pierwszego członu żeńskich liczebników 12, 13, 17 i 19 (w tabeli zostały one wytłuszczone).
10. W mowie potocznej (w rodzaju i męskim, i żeńskim) jako 18 często używa się niepoprawnej formy „szmonA esrE” (nieuwzględnionej w tabeli), zamiast poprawnej: „szmonE esrE”.
c.d.n...
|